مقالات

سردرد ناشی از مصرف دارو یا سردرد های ارجاعی
پیشگیری و بیماریها, درد و درمان

سردرد ناشی از مصرف دارو یا سردرد های ارجاعی 

سردرد های ارجاعی یا همان سردرد ناشی از مصرف دارو بر اثر استفاده منظم و طولانی مدت از داروهای درمان انواع سردرد مانند میگرن به وجود می آید. داروهای ضد درد داروهایی هستند که برای تسکین درد گاه به گاه تجویز می شوند اما اگر بیش از چند روز متوالی از آن ها استفاده کنید ممکن است به سردرد ناشی از مصرف دارو مبتلا شوید.

به نظر می رسد که استفاده از هر نوع داروی ضد دردی می تواند منجر به این نوع سردرد شود. اما محققان بر این باورند که افرادی که اختلال سردرد دارند، بیشتر تحت تاثیر این درد قرار دارند. از طرفی داروهای ضد دردی که برای مشکلات دیگر از جمله آرتریت استفاده می شود نمی توانند منجر به سردرد های ارجاعی شوند. در واقع کسانی که هرگز اختلال سردرد نداشته اند، با استفاده از داروهای ضد درد معمولا به سردرد ناشی از دارو مبتلا نمی شوند.

سردرد های ارجاعی معمولا زمانی که مصرف داروهای ضد درد متوقف می شود، از بین می رود. اما این تسکین درد معمولا کوتاه مدت است و پس از مصرف دارو مجددا به سراغتان خواهد آمد. بنابراین اگر می خواهید سردردتان کامل برطرف شود پیشنهاد می شود که به پزشک مراجعه کنید. در ادامه این مطلب مجله پیام سلامت در مورد نشانه ها، علل و درمان سردرد ناشی از مصرف دارو صحبت خواهیم کرد.

علائم سردرد ناشی از مصرف دارو

علائم و نشانه های سردرد های ارجاعی ممکن است با توجه به نوع سردرد اصلی که تحت درمان با دارو است، متفاوت باشد. اما این نوع سردرد معمولا در شرایط زیر رخ می دهند:

  • سردرد پس از مصرف دارو معمولا هر روز بعد از بیدار شدن از خواب و صبح های زود رخ می دهد.
  • این درد با متوقف کردن دارو تسکین می یابد اما بعد از مصرف دارو، مجددا ایجاد می شود.

سایر علائم و نشانه های سردرد ناشی از مصرف دارو عبارتند از:

  • حالت تهوع
  • بی حالی
  • بی قراری و مشکل در تمرکز کردن
  • اختلال در حافظه
  • کج خلقی

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟

سردرد گاه به گاه رایج است. اما این مهم است که بدانید سردرد به طور جدی باید توسط پزشک بررسی شود. زیرا برخی از انواع سردرد می تواند کشنده باشد.

اگر سردردتان شرایط زیر را دارد بلافاصله به پزشک مراجعه کنید:

  • ناگهانی و شدید شود.
  • با تب، سفتی گردن، بثورات جلدی، گیجی، تشنج، دو بینی، ضعف، بی حسی یا مشکل در صحبت کردن همراه باشد.
  • سردرد بعد از ضربه سر ایجاد شود.
  • علیرغم استراحت و مصرف داروهای ضد درد، علائم بدتر شود.
  • سردرد جدیدی که در افراد بالای ۵۰ سال رخ می دهد.
  • سردرد به گونه بوده که از خواب بیدارتان می کند.

ضمن این که با وجود موارد زیر حتما با پزشک مشورت کنید:

  • اگر دو یا چند سردرد در طول یک هفته داشتید.
  • برای تسکین سردرد بیش از دو بار در هفته مسکن استفاده می کنید.
  • به بیش از دوز توصیه شده از داروهای ضد درد برای تسکین سردرد نیاز دارید.
  • الگوی سردردتان تغییر کرده است.
  • سردرد شما هر روز بدتر می شود.

علت سردرد ناشی از مصرف دارو

سردرد های ارجاعی، در اغلب موارد بعد از مصرف دارو ایجاد می شوند. اگر چه خطر ابتلا به سردرد ناشی از استفاده بیش از حد از دارو بسته به نوع دارو متفاوت است. اما هر نوع دارو سردردی پتانسیل ایجاد این درد را دارد. مهمترین داروهایی که منجر به سردرد پس از مصرف دارو می شوند عبارتند از:

داروهای ضد درد ساده: داروهای ضد درد رایج مانند آسپرین و استامینوفن ممکن است به سردرد های ارجاعی کمک کنند. به خصوص اگر بیش از دوزهای توصیه شده روزانه از آن ها استفاده شود. داروهای ضد درد مانند ایبوپروفن و ناپروکسن سدیم خطر کمتری برای ایجاد این نوع سردرد دارند.

داروهای ضد درد ترکیبی:  داروهای ضد دردی کهاز  ترکیب کافئین، آسپرین و استامینوفن درست می شوند نیز ممکن است آغاز گر این درد باشند. این گروه همچنین شامل داروهای تجویزی مانند فیورینال است که حاوی آرامبخش بوتال بیتال می باشند. ترکیبات بوتال بیتال، خطر ابتلا به سردرد بعد از مصرف دارو را بالا می برند. بنابراین توصیه می شود برای درمان سردرد از آن ها استفاده نکنید. اگر مجبور به استفاده هستید، بیش از ۴ روز آن ها را مصرف نکنید.

داروهای میگرن: داروهای مختلف درمان میگرن که با سردرد ناشی از مصرف دارو در ارتباط هستند شامل  ارگوت های خاص مانند ارگوتامین و تریپتان ها می باشند. این داروها خطر ابتلا به این نوع سردرد را در حد متوسط نگه می دارد. به نظر می رسد که دی هیدرو ارگوت (D.H.E. 45) پتانسیل کمتری برای ایجاد این مشکل دارد.

داروهای مخدر: مسکن های مشتق شده از افیون ها و یا از ترکیبات تریاک مصنوعی شامل ترکیبی از کدئین و استامینوفن نیز به این سردرد مرتبط هستند. این داروها خطر ایجاد سردرد پس از مصرف آن ها را افزایش می دهند.

کافئین: قهوه، چای، نوشابه و داروهای ضد دردی که حاوی این محرک خفیف هستند نیز ممکن به سردرد ناشی از مصرف دارو منتهی شوند. بنابراین اگر سابقه این نوع سر درد را دارید توصیه می شود قبل از خرید هر نوع ماده غذایی به میزان کافئین موجود در آن توجه کنید.

عوامل خطر ابتلا به سردرد های ارجاعی

عوامل خطر ابتلا به سردرد های ارجاعی عبارتند از:

سابقه سردرد مزمن: سابقه میگرن، یا هر نوع دیگری از سردرد های تنشی یا مزمن شما را در معرض خطر این بیماری قرار می دهد.

استفاده مکرر از داروهای ضد سردرد: عوامل افزایش دهنده خطر با استفاده از مسکن های ترکیبی، ارگوتامین یا تریپتان بیش از ۱۰ روز یا بیشتر از یک ماه و یا استفاده از مسکن های ساده بیش از ۱۵ روز در ماه، به خصوص اگر این داروها به طور منظم به مدت سه ماه یا بیشتر استفاده شوند، تشدید می شود.

تشخیص سردرد ناشی از دارو معمولا بر اساس سابقه سردرد مزمن و استفاده مکرر از دارو انجام می شود و نیاز به تست خاصی ندارد.

درمان سردرد ناشی از مصرف دارو

برای شکستن چرخه سردرد های ارجاعی، باید مصرف داروهای ضد درد را کاهش دهید. بسته به نوع دارویی که مصرف می کنید، دکتر ممکن است از شما بخواهد که دارو را متوقف کنید یا دوز مصرف آن را به تدریج کاهش دهید.

قطع چرخش

هنگامی که شما داروی خود را متوقف می کنید، انتظار می رود قبل از این که تسکین یابید، سردردتان بدتر و بدتر شود. متاسفانه در اکثر داروهایی که منجر به ایجاد این نوع سردرد می شوند، وابستگی به دارو وجود دارد. به این دلیل ممکن است با ترک دارو دچار علائم زیر شوید:

  • عصبانیت
  • بی قراری
  • تهوع
  • استفراغ
  • بی خوابی
  • یبوست

این علائم عموما از ۲ تا ۱۰ روز طول می کشند. و حتی ممکن است چند هفته در حالت خفیف باقی بمانند. در این حین پزشک ممکن است برای کاهش سردرد و عوارض جانبی مرتبط با ترک دارو، روش هایی را برایتان تجویز کند. این درمان عموما شامل داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی، کورتیکواستروئیدها و یا دی هیدرو (ارگوتی است که اغلب به صورت داخل وریدی تزریق می شود) می باشند.

بستری شدن

گاهی اوقات بهتر است بیمار در یک محیط کنترل شده درمان شود. به همین دلیل معمولا بستری شدن کوتاه مدت در بیمارستان منجر به ایجاد شرایط زیر می شود:

  • متوقف کردن داروهای ضد دردی که بیمار نمی تواند آن ها را ترک کند.
  • در شرایطی که بیمار از اختلالاتی مانند افسردگی یا اضطراب رنج می برد.
  • داروهایی که استفاده می کند حاوی دوز زیادی از مخدرها یا آرامبخش های بوتال بیتال باشد.
  • اعتیاد به آرام بخش، مخدرها یا باربیتورات داشته باشد.
  • از حمایت خانواده محروم باشد.

داروهای پیشگیری

پس از این که چرخه سردرد قطع شد، برای جلوگیری از عود و  پیدا کردن یک راه امن تر برای مدیریت سردرد، پزشک از داروهای پیشگیری استفاده می کند. ممکن است هر کدام از داروها زیر به این منظور تجویز شوند:

  • ضدافسردگی های سه حلقه ای مانند آمی تریپتیلین یا نورتریپتیلین
  • ضد تشنج ها مانند دیوالپروکس، توپیرامات و یا گاباپنتین
  • مسدود کننده های بتا مانند پروپرانولول (ایندرال)
  • مسدود کننده کانال کلسیم مانند وراپامیل

این داروها می توانند به کنترل درد، بدون خطر ایجاد سردرد پس از مصرف دارو کمک کنند. کافی است که مطمئن شوید که دارو را دقیقا مطابق با تجویز پزشک مصرف می کنید.

درمان شناختی رفتاری (CBT)

در طول این درمان، راه هایی برای مقابله با سردرد به شما آموزش داده می شود. در CBT، عادات زندگی سالم و نگهداری از سوابق سردرد را نیز فرا خواهید گرفت.

طب جایگزین

برای بسیاری از افراد، طب مکمل یا جایگزین، موجب تسکین سردرد می شود. با این حال، تمام درمان های مکمل و جایگزین این ویژگی ها را ندارند.

طب سوزنی: در این روش باستانی با استفاده از سوزن، شما از  مسکن های طبیعی و دیگر مواد شیمیایی در سیستم عصبی مرکزی برخوردار می شوید. شواهد نشان می دهد که این درمان می تواند سردرد و دیگر شرایطی که باعث درد مزمن می شوند را کنترل کنند.

بیو فیدبک: این روش به شما می آموزد که پاسخ های خاص بدن به درد را کنترل کرده و درد را کاهش دهید. در طول جلسات این روش، شما به دستگاه هایی که بر روی بازخورد بدن، مانند تنش عضلانی، ضربان قلب و فشار خون، نظارت دارد مجهز می شوید. بعد از آن شما یاد می گیرند که چگونه برای کاهش تنش عضلانی و کاهش ضربان قلب و تنفس جهت آرام کردن بدن و مقابله با درد کنترل داشته باشید.

داروهای گیاهی، ویتامین ها و مواد معدنی: برخی از مکمل های غذایی از جمله منیزیم و گل مینا برای کمک به جلوگیری و یا درمان برخی از انواع سردرد مفید هستند. اما پشتیبانی علمی کمی برای این ادعا وجود دارد.

پیشگیری از سردرد ناشی از مصرف دارو

برای کمک به جلوگیری از سردرد های ارجاعی می توانید از روش های زیر استفاده کنید:

  • برای رفع سردرد فقط از داروهای تجویزی استفاده کنید.
  • اگر بیش از دو بار در هفته نیاز به استفاده از مسکن دارید، با دکتر خود تماس بگیرید.
  • از داروهایی که حاوی بوتال بیتال یا مخدرها هستند استفاده نکنید.
  • از مسکن کمتر از ۱۵ روز در ماه استفاده کنید.
  • استفاده از تریپتان یا مسکن های ترکیبی را به کمتر از نه روز در ماه محدود کنید.

ضمن این که رعایت نکات زیر نیز روش های خوبی برای خود مراقبتی می باشند:

  • ورزش کنید. فعالیت بدنی باعث می شود که بدن مواد شیمیایی تولید کرده که ارسال سیگنال های درد به مغز را متوقف می کنند. پیاده روی، شنا یا دوچرخه سواری برای این کار مفید هستند. برای جلوگیری از آسیب، این ورزش ها را به آرامی شروع کنید.
  • استرس خود را کاهش دهید.
  • سعی کنید از یوگا، مدیتیشن، گوش دادن به موسیقی، خواندن کتاب و یا حمام آب گرم استفاده کنید.
  • وزن کم کنید. چاقی می تواند به سردرد کمک کند. بنابراین کاهش وزن، برای کنترل درد مفید است.
  • سیگار نکشید.
  • سابقه سردردهای خود را در یک دفترچه یادداشت کنید.
  • به اندازه کافی بخوابید.
  • هیچ کدام از وعده هایی غذایی خود را حذف نکنید.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

بخش های ضروری علامت گذاری شده اند *

قالب وردپرس ساخته شده توسط Shufflehound. تمام حقوق مادی و معنوی وب‌سایت پیام سلامت معلق به مجموعه باماتا است. تابستان 1398